Aks nedir, aks’ın görevi, arıza belirtileri, aks çeşitleri ve çalışma prensibi.

Aks Nedir – Ne İşe Yarar?

Diğer adı dingil olan aks, motorlu otomobillerde bulunur. Bu çelik mil, diferansiyelden çıkan dönme hareketini tekerleklere aktarır. Yani motorun sağladığı torku ve gücü tekerleğe ileten parçadır.

Bunu sağlarken içindeki insanların ağırlığını da üstlenir. Bunun yanında araç hızlanırken, frene basıldığında, viraj girişlerinde ve viraj çıkışlarında güvenliği ve konforu sağlamakla görevlidir.

Diferansiyelde iki tane aks vardır. Bunlar sol ve sağda yer alır. Aksları oluşturan genel parçalar rulman, keçe ve körüklerdir. Aksların ortalanmasını sağlayan aks rulmanları, aksın kovanında bulunur. Keçeler aks kovanına monte edilmektedir. Keçeler, kovan ile mil arasında bulunarak yağ sızıntısını önler. Aks körükleri aksın iç ve dış bölümünde bulunur. Çevreden gelme ihtimali olan yabancı maddelerin rulmanlara girmesini engeller.

Akslar, önden çekişli araçlarda farklı arkadan çekişli araçlarda farklıdır. Önden çekişli araçlarda sağ ve sol yanlarda bulunan aks boylarıyla bağlantı biçimleri ayrıdır. Arkadan çekişlilere bakacak olursak aks boyları birbirlerine eşittir.

Aks Çeşitleri

Aks, kullanılacağı aracın sınıfına ve farkına göre değişik özelliklere sahiptir.

1. Yarım Serbest Aks:

Bazı araçlarda, kamyonetlerde ve 4×4 modellerin arka akslarında kullanılır. Araçlarda sıkça kullanılan bir aks modelidir.

2. Tam Serbest Yüzücü Aks Mili:

Tam serbest yüzücü aks mili, yükle ilgili olan diğer aks türlerinin dışında diferansiyelden iletilen dönüş hareketini tekerleğe ulaşmasını sağlar. Tam serbest yüzücü akslarda yükle ilgili işler tekerlek göbeği tarafından yapmaktadır

3. Üç Çeyrek Serbest Aks Mili:

Bu aks tipinin uç kısmı koniktir ve tekerleğe cıvatalı olarak kullanılmaktadır.

Sık Görülen Aks Arızaları ve Belirtileri

Aks Arızası Nasıl Oluşur?

Aks arızası önemli ve tehlikeli bir durumdur. Akslar aracın tüm yükünü taşır ve güvenliği sağlayan parçalar arasında en önemlilerinden biridir. Bu nedenle arıza olduğunda aks tamirini profesyonel birinin yapması gerekir. Arıza durumlarında maliyetler ve aks fiyatları aracın modeline göre değişiklik göstermektedir. Akslarda oluşabilecek arıza çeşitleri şöyledir:

Aşırı yük:

Her aracın belirli bir yük taşıma kapasitesi vardır. Bu bilgiler ruhsatlarda yer almaktadır. Bunu öğrendikten sonra aracın yük kapasitesine göre yükleme yapabilirsiniz. Aksi durumlarda aks aşırı yük altında kalır ve çeşitli arızalar ortaya çıkar.

Rulman bozulması:

En sık görülen aks problemlerinden biridir. Genelde dışarıdan alınan darbelere maruz kaldığında oluşmaktadır. Bundan farklı olarak, rulmanlarda zamanla oluşabilecek aşınmalar ve rulmanın normalden fazla sıcak olması da arıza nedeni olmaktadır. Peki aks arızası ses yapar mı? Bu duruma net cevap olarak rulman bozulması diyebiliriz. Çünkü araçta böyle bir hasar var ise, uğultu ve normal olmayan sesler duyulmaya başlanır.

Darbe:

Aracı kullanırken tekerleklerin yakınında aksların hizasına darbe yapabilecek odun, taş veya farklı cisimlerin olmasından kaçınılmalıdır. Bu darbeler aksların kırılmasına ve arızaya neden olur.

Aks keçesi deformesi:

Akslarda sıkça karşılaşılan diğer sorun ise aks keçesinin deforme olmasıdır. Bu durum büyük bir sorun gibi görülmese de keçe, kovan ile mil arasındaki yağın sızmasını önlediği için yağ kaçaklarına sebep olur ve frenlerin düzgün çalışmamasına sebep olur.

Bozulma:

Akslar çok dayanıklı parçalar olsalar da fark edilmeyen veya gözle görülmeyen nedenlerden dolayı arızalanabilir. Bu arızayı da arabadan gelen normal olmayan seslerden anlayabiliriz. Aks kafası da sık bozulan parçaların başında gelir. Aks arızasında araçta titreme olur mu sorusunun cevabı da aslında buradadır. Direksiyonda titremeler olur. Bu da arabanın ve sürücünün hareket kabiliyetini kısıtlamaktadır.